Het CAG stelt zichzelf tot doel om via onderwijs en vorming brede lagen van de maatschappij te informeren over het agrarisch erfgoed en meer algemeen over de geschiedenis van landbouw, platteland en voeding. Aangezien educatie een interessante manier is om toekomstige generaties warm te maken voor agrarisch erfgoed, werden reeds enkele educatieve initiatieven uitgewerkt.

Educatieve projecten

Wat eten we morgen?

Het educatieve project Wat eten we morgen? wil jongeren uit het secundair onderwijs laten kennismaken met de land- en tuinbouwsector in België en hen informeren over onze eetgewoonten en de voedingssector die hiermee verbonden zijn. Met een knipoog naar het verleden, zoomen we in op de creativiteit die vandaag in deze sectoren leeft. Concreet worden lesbundels uitgewerkt waarmee leerkrachten gedurende één of meerdere lesuren aan de slag kunnen en waaraan eveneens een didactische klasuitstap kan worden gekoppeld zodat de theorie uit de lessen in de praktijk wordt getoetst. Op deze manier stimuleren we het maatschappelijke debat onder jongeren over diverse aspecten van onze eetgewoonten, de landbouw- en voedingssector vandaag en in de toekomst. Voorjaar 2011 hebben circa 1200 leerkrachten zich geregistreerd op de website en zijn verschillende thema’s uitgewerkt: Groenten en fruit; Europa; Zuivel; en Vlees, vis en vervangers. De lesmaterialen worden gratis aangeboden op de projectwebsite www.watetenwemorgen.be

De wereld van Pierlepein

De Provincie Oost-Vlaanderen wil op een kwaliteitsvolle manier haar ruraal erfgoed toegankelijk maken voor het brede publiek. Om dit te kunnen verwezenlijken werd het Pierlepeinnetwerk opgericht. Dit netwerk bestaat uit 19 hedendaagse actieve hoeves, die met veel plezier hun poorten openstellen voor geïnteresseerde bezoekers. De agrarische, culturele en sociale geschiedenis van een hoeve en haar omgeving zijn van onschatbare waarde om een dieper inzicht te verwerven in de historiek van een hoeve. Deze achtergrondinformatie zal in de vorm van een vlot leesbare tekst toegankelijk gemaakt worden via de website De wereld van Pierlepein en via een brochure, die gratis verspreid wordt door de Provincie Oost-Vlaanderen. Verder wordt deze informatie verwerkt in een educatief pakket, dat door groepen gebruikt kan worden als afsluiting van een bezoek aan de hoeves van het Pierlepeinnetwerk.

150 jaar kanaal Roeselare-Leie

In 2012 is het 150 jaar geleden dat de Belgische regering de beslissing nam om het kanaal Roeselare-Leie uit te graven. Een kanaal dat een grote impact heeft gehad op de economische, demografische en landschappelijke ontwikkeling van deze regio. Deze vaart is een kunstmatige waterweg van 16,5 kilometer lang en werd in 10 jaar tijd gegraven, tussen 1862 en 1872. Schepen volgeladen met graan, zand en andere basisproducten voeren het kanaal op om de bedrijven langs de oevers van grondstoffen te voorzien. Naast een drukke economische ader is de vaart ook een ankerplaats voor heel wat recreatie (fietsen, vissen, pleziervaart...). Naar aanleiding van de 150ste verjaardag van de start van de graafwerken in 2012 maakt CAG een educatief dossier op in opdracht van de provincie West-Vlaanderen.

Projecten met een educatief luik

Restauratieambacht

Ons onroerend erfgoed is een kwetsbaar gegeven. Om een monument in stand te houden zijn deskundige ingrepen nodig. Slechts weinige vaklieden beheersen nog de oude technieken. Het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed, het Centrum Agrarische Geschiedenis en tal van partners sloegen de handen in elkaar om die kennis en kunde te registreren op de website www.restauratieambacht.be met het oog op eventuele restauraties. De eerste thema's zijn: smeedwerk, vakwerk, vitsen & lemen, stro- & rietdekken, kaleien, rotsbepleistering, metselwerk en glasramen. Het is de bedoeling dat deze lijst in de toekomst nog aangroeit.

Het lesmateriaal rond oude bouwtechnieken wordt op de website onder het hoofdstuk Educatie aangeboden.

Educatief luik aan afgesloten projecten

Supermarkt Europa (2007-2008)

Politici van zes Europese landen ondertekenden in 1957 het Verdrag van Rome, het vertrekpunt van de Europese Gemeenschap, de latere Europese Unie. De motor van deze samenwerking was het landbouwbeleid. Voldoende voedsel tegen redelijke prijzen en een degelijk inkomen voor de producent stonden voorop. Al in de jaren zestig slaagde de landbouw in die missie, met overproductie tot gevolg. Europa werd een super-markt.

Supermarkt Europa werd een interactieve tentoonstelling, opgezet in een fictieve supermarkt. 50 producten in de rekken vertelden de evolutie van landbouw en voeding tijdens de voorbije halve eeuw. 50 foto’s en persdocumenten boden inzicht in het Europees landbouwbeleid. Op vraag werden rondleidingen georganiseerd voor scholen. Aansluitend werd eveneens een educatief dossier opgesteld.

Vlasparlee (2008-2009)

De bloeiende vlasnijverheid zette de streek rond Kortrijk op de wereldkaart, herschiep het landschap ingrijpend en bracht een ongekende welvaart naar de regio. Meteen wordt duidelijk hoezeer het vlas heeft bijgedragen tot de historische identiteit van deze streek. Met het project Vlasparlee werden persoonlijke herinneringen van de resterende getuigen geregistreerd. De dagelijkse werkomstandigheden van de vlassers, het gangbare taalgebruik, de vette en de magere jaren, de rituelen op de maandagse vlasbeurs en het bruisende caféleven werden zo in kaart gebracht. Via deze zoektocht naar het mondelinge vlaserfgoed, herleefde ook de ruimere sociale geschiedenis van Zuid-West-Vlaanderen.

Deze beklijvende vlasverhalen werden opgenomen in een rondreizende tentoonstelling die de verschillende gemeenten in de Leie- en Mandelstreek aandeed. Hierbij werd eveneens een educatief dossier ontwikkeld dat de vlasnijverheid uitgebreid beschrijft.

Kinderboerderij Domein Pietersheim: het "huis van Lotte en Giel" (2008)

Op het domein Pietersheim in Lanaken werd in 2008 een nieuwe educatieve stal gebouwd die onderdak geeft aan verschillende kippen- en konijnenrassen "van bij ons". Deze stal huisvest eveneens een reeks informatiepanelen die de jong(st)e bezoeker(tje)s wegwijs maakt. Het CAG werkte samen met het domein Pietersheim aan de educatieve invulling en vormgeving van de stal. Ook werden enkele doe-elementen geïntegreerd om de interactie met de bezoeker te vergroten zoals enkele voeldozen, een electro-spel en een knuffelhoek. Daarnaast werden vier educatieve bundels ontworpen om een bezoek aan deze stal te begeleiden. Per leeftijdscategorie (kleuters, eerste, tweede en derde graad van het basisonderwijs) werden opdrachten voorzien die rekening houden met de ontwikkelingsdoelen en eindtermen uit het kleuter- en basisonderwijs.

De graanfluisteraars (2006)

In de zomer van 2006 liep in drie West-Vlaamse musea een tentoonstelling over graan in de Westhoek. Er werd een beeld geschetst van de productie en consumptie van graan in de Westhoek met de klemtoon op de 19de en 20ste eeuw. Het project droeg als titel De Graanfluisteraars. Boeren, Bakkers & Brouwers. Het CAG verzorgde de algemene inhoudelijke coördinatie en uitwerking van de tentoonstelling en het educatieve parcours. Bij dit project hoorde ook een gelijknamig boek. Voor de jongsten was een speurtocht-wedstrijd voorzien. Zij haalden op speelse wijze een diploma van hereboer, meesterbakker of meesterbrouwer en konden hun eigen gewicht in taart winnen.

Soepjes en sapjes (2006)

Naar aanleiding van de Week van de Smaak 2006 organiseerde het Centrum Agrarische Geschiedenis de tentoonstelling Soepjes & Sapjes. Groenten om te drinken. Van tomatenrood tot kervelgroen. Aan de hand van origineel beeldmateriaal werd een beeld geschetst van soep in alle smaken, geuren en kleuren. Alle facetten van soep en groentesap in onze eetcultuur tijdens de voorbije twee eeuwen kwamen aan bod. Op vraag werden rondleidingen gegeven aan scholen. Vooral leerlingen uit de richting sociaal-technische wetenschappen bezochten deze tentoonstelling. Wie de functie van een snorretas raadde, kon het eigen gewicht in soep winnen.

Educatieve studiedagen

En de boer ploegde (niet) voort. Tien eeuwen landbouw, platteland en voeding. (2011)

Op dinsdag 22 maart 2011 organiseerden het CAG, de Lerarenopleiding Geschiedenis en het Vliebergh-Senciecentrum van de KU Leuven voor leraren en lerarenopleiders geschiedenis en cultuurwetenschappen een studiedag met als thema tien eeuwen landbouw, platteland en voeding.

Om het karakter van de agrarische samenleving in het verleden te ontrafelen en om de transitie van agrarische naar stedelijke samenleving te onderzoeken, stonden een aantal vragen centraal. Welke economische, sociale, politieke, culturele en religieuze concepten waren verbonden met de agrarische samenleving? Hoe evolueerden die concepten? Welke levenswijze en mentaliteit vloeiden eruit voort? En hoe beïnvloedde ze het leven van elke dag? Ook de beeldvorming rond die agrarische samenleving werd belicht.

De studenten uit de lerarenopleiding ontwikkelden verschillende lesmaterialen om rurale geschiedenis en agrarisch erfgoed in de les geschiedenis aan bod te brengen. Het lesmateriaal wordt onder deze link beschikbaar gesteld.